Negociata dhe bombardime, a është lufta në Ukrainë më pranë fundit pas 4 vitesh?
“Me mbështetjen e parlamentit rus më 22 shkurt, kam vendosur të ndërmarr një operacion të posaçëm ushtarak. Qëllimi i tij është të mbrojë njerëzit që për tetë vite janë bullizuar dhe i janë nënshtruar gjenocidit nga regjimi i Kievit. Për këtë arsye, do të synojmë çmilitarizimin dhe denazifikimin e Ukrainës dhe do të vëmë para drejtësisë ata që kanë kryer krime të shumta të përgjakshme kundër civilëve, përfshirë shtetas rusë”.
Më 24 shkurt të vitit 2022, presidenti rus Vladimir Putin nisi një luftë të plotë kundër Ukrainas, me shpresën për ta pushtuar atë në tri ditë dhe për të vendosur një qeveri proruse në kryeqytet. Katër vite më vonë, Ukraina as nuk i është afruar disfatës, por as fundi i luftës nuk duket askund në horizont.
Në vitin e parë të luftës, Ukraina zmbrapsi ofensivën ruse në portat e Kievit dhe rimori territore të pushtuara. Por kundërofensiva ukrainase dështoi vitin pasues dhe që prej atëherë Rusia ka bërë përparime të ngadalta, por të vazhdueshme, përgjatë një vije fronti prej 1,200 kilometrash.
Ukraina hyn në vitin e pestë të konfliktit më vdekjeprurës në Evropë që prej Lufta e Dytë Botërore, me trupat që mbajnë vijën e frontit nga sulmet e ashpra në llogore të ngrira, ndërsa civilët përballen me sulme masive me dronë dhe raketa çdo natë, të cilat kanë ndërprerë furnizimin me energji mes motit të acartë.
Vlerësimet mbi bilancin e viktimave ndryshojnë, por një raport i kohëve të fundit e vendos numrin e të vrarëve, të plagosurve dhe të zhdukurve në rreth 1.2 milionë rusë dhe 500,000–600,000 ukrainas. Konflikti ka zhvendosur miliona ukrainas nga shtëpitë e tyre. Banka Botërore tha në prag të përvjetorit se rindërtimi do të kushtonte 588 miliardë dollarë gjatë një dekade. Por që kjo të fillojë, lufta duhet të përfundojë.
Presidenti amerikan Donald Trump pretendoi se mund t’i jepte fund konfliktit brenda 24 orëve pas rikthimit të tij në Shtëpia e Bardhë, por edhe pas një viti bisedimesh me homologët ukrainas dhe rusë, ashtu si edhe me partnerët evropianë, luftimet nuk janë ndalur, shkruan A2 CNN.
Që nga fillimi i vitit 2026, janë mbajtur tri raunde bisedimesh paqeje të ndërmjetësuara nga SHBA-ja midis Moskës dhe Kievit: dy të parat në Abu Dhabi dhe e treta në Gjenevë. Përveç shkëmbimit të të burgosurve — i pari pas pesë muajsh — ka pasur pak përparim, veçanërisht në çështjet që lidhen me lëshimet territoriale, një nga pikat kryesore të ngecjes.
“Nëse do të përpiqeshim të parashikonim se kur ky proces paqeje mund të arrijë objektivin e tij — pra përfundimin e konfliktit — pyetja është: sa i gjatë është një fill? Historia e negociatave gjatë luftimeve, si në kohët moderne ashtu edhe në ato të lashta, tregon se këto procese janë të gjata dhe të ndërlikuara. Mund të zgjasin çdo kohë. Nëse do të bënim një parashikim, do të thoshim se ka edhe të paktën dy vite e gjysmë, pothuajse tre vite të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë. Kjo do të thotë se Vladimir Putini ka një vesh dashamirës në Shtëpinë e Bardhë, pasi Trump ka qenë i hapur ndaj perspektivës ruse. Nëse Putini kërkon një dalje nga kjo situatë, ai mund ta marrë atë në dy vitet e ardhshme. Trump ka thënë se është i përkushtuar për t’i dhënë fund gjakderdhjes dhe dëshiron kredencialet për Çmimin Nobel për Paqe — dhe përfundimi i luftës në Ukrainë do të ishte argumenti i tij kryesor”, tha Dr. Samir Puri, analist politik.
Draft-marrëveshja me 20 pika e propozuar nga SHBA përfshin, ndër të tjera: garanci të forta sigurie për Ukrainën, ruajtjen e forcës aktuale të ushtrisë ukrainase prej 800,000 trupash, anëtarësimin e Ukrainës në Bashkimi Evropian në një datë të përcaktuar dhe fonde për rindërtim e rimëkëmbje ekonomike. Por palët nuk bien dakord për të ardhmen e rajonit të Donetskut, pjesë e Donbasit.
Rusia kontrollon pothuajse të gjithë rajonin e Luhanskut dhe presidenti rus kërkon që Ukraina të tërhiqet nga rreth 20% e territorit të Donetskut që ende kontrollon. Por presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy refuzon kategorikisht ta “dhurojë” territorin. Donetsku është një nga katër rajonet që Moska pretendon se i ka aneksuar në vitin 2022 — referendume që u refuzuan nga Kievi dhe Perëndimi si të paligjshme.
Pjesa e Donetskut nën kontrollin e Kievit përfshin qytetet Sloviansk dhe Kramatorsk — qytete të fortifikuara që shihen si thelbësore për mbrojtjen e pjesës tjetër të Ukrainës. Dorëzimi i tyre, sipas Kievit, do t’i jepte Rusisë një platformë për avancim më të thellë drejt perëndimit, shkruan A2 CNN.
“Ne jemi të bindur se që zgjidhja për Ukrainën të jetë e qëndrueshme dhe afatgjatë, duhet të eliminohen të gjitha shkaqet rrënjësore të krizës; duhet të merren parasysh të gjitha shqetësimet legjitime të Rusisë dhe të rivendoset një ekuilibër i drejtë në fushën e sigurisë në Evropë dhe në botë në tërësi. Jam dakord me Presidentin Donald Trump se duhet të garantohet edhe siguria e Ukrainës. Natyrisht, ne jemi të gatshëm të punojmë për këtë”, tha Putin.
Ndërsa Zelensky deklaroi: “Ne diskutuam të gjitha aspektet e kornizës së paqes, e cila përfshin planin me 20 pika, 90 për qind të dakordësuar, si dhe garancitë e sigurisë SHBA–Ukrainë, 100 për qind të dakordësuara. Garancitë e sigurisë SHBA–Evropë–Ukrainë janë pothuajse të dakordësuara. Dimensioni ushtarak, 100 për qind i dakordësuar”.
Sipas Zelenskyyt, Uashingtoni ka propozuar që Donbasi të kthehet në zonë të demilitarizuar dhe zonë të lirë ekonomike. Kremlini ka lënë të kuptohet se mund të vendosë roje kombëtare dhe polici në vend të ushtrisë — një opsion që Kievi vështirë se do ta pranonte.
Dhe kjo është një nga pikat më të mëdha të ngecjes: fati i ardhshëm i territoreve të Donbasit që ukrainasit ende i kontrollojnë. Është jashtëzakonisht e vështirë të imagjinohet gjetja e një formule që do t’u lejonte si ukrainasve ashtu edhe rusëve të largohen nga këto bisedime duke thënë para popullsive të tyre vendase se kanë fituar.
Zelensky thotë se nuk ka mandat për të dhuruar territor. Sipas kushtetutës ukrainase, ndryshimet territoriale kërkojnë referendum kombëtar. Ndërkohë, Trump ka sugjeruar publikisht se mund të ketë “shkëmbim territoresh”.
Pa një kompromis të dhimbshëm për çështjet territoriale dhe arkitekturën e sigurisë në Evropë, paqja mbetet e largët. Derisa të gjendet një formulë që të dyja palët mund ta paraqesin si fitore para publikut të tyre, lufta në Ukrainë rrezikon të vazhdojë, duke thelluar plagët e një kontinenti që ende kërkon stabilitet.
