“Ik nëse mundesh”, çfarë ndodhi në Ukrainë ndërsa bota fokusohet tek Groenlanda
Ndërsa bota shikonte krizën e Groenlandës të shkaktuar nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, Rusia po e shfrytëzon brutalisht vëmendjen e shpërqendruar të publikut.
Sulmet e vazhdueshme të rënda ndaj furnizimit me energji të Ukrainës kanë çuar përsëri në ndërprerje të energjisë elektrike në të gjithë vendin këtë javë, me Kievin që është prekur veçanërisht.
Të martën, Rusia lëshoi afërsisht 470 dronë dhe 47 raketa lundrimi në Ukrainë, shumë prej të cilave synojnë kryeqytetin. Një milion konsumatorë në Kiev janë aktualisht pa energji elektrike, tha Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy në një mesazh video të martën në mbrëmje, shkruan A2CNN.
Sulmet ruse kanë lënë gjysmën e qytetit pa energji elektrike, ngrohje dhe ujë, duke e çuar Kievin në prag të një katastrofe humanitare, tha të martën Kryetari i Bashkisë Vitali Klitschko. Në janar, 600,000 banorë ishin larguar tashmë nga qyteti, shtoi Klitschko. Një shifër që me sa duket rrjedh nga mbledhja e të dhënave të telefonisë celulare.
Kryebashkiaku u bëri thirrje banorëve të mbetur të largohen gjithashtu, “nëse janë në gjendje”. Sipas Klitschkos, 5,600 blloqe apartamentesh tani janë pa ngrohje. Shumë nga ndërtesat e prekura sapo ishin rilidhur me rrjetin pas sulmeve të mëparshme.
Autoritetet janë të detyruara të kullojnë sistemin qendror të ngrohjes dhe ujit të qytetit për të parandaluar ngrirjen dhe shpërthimin e tubave në temperaturat e ulëta deri në minus 18 gradë Celsius, tha Klitschko. Ai gjithashtu paralajmëroi për rrezikun e një epidemie në qytet, duke pasur parasysh shpërthimin e tubave të kanalizimeve. Nëse situata humanitare në Kiev dhe qytete të tjera ukrainase vazhdon të përkeqësohet, Evropa mund të duhet të përgatitet për një valë të re refugjatësh.
Në të vërtetë, Moska ka shfrytëzuar dimrin e ashpër për të shkaktuar atë që ka të ngjarë të jetë kriza më e keqe humanitare që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë katër vjet më parë. “Putini po përdor të ftohtin si armë kundër civilëve dhe bota po shikon”, komentoi ekspertja ukrainase e sigurisë Maria Avdeeva në X.
Rusia ka kryer një fushatë me armë me rreze të gjatë veprimi gjatë gjithë luftës, “duke synuar qëllimisht civilët ukrainas dhe infrastrukturën energjetike, duke prekur në mënyrë disproporcionale civilët, dhe i ka intensifikuar këto sulme në muajt e fundit”, shkruan Instituti për Studimin e Luftës në raportin e tij të fundit të situatës.
Ushtria ruse lëshon vazhdimisht breshëri të mëdha në Ukrainë njëkohësisht për të shkaktuar dëme maksimale. “Kjo thekson rëndësinë kritike të ndihmës perëndimore në forcimin e aftësive të mbrojtjes ajrore të Ukrainës”, deklaron ISW, “veçanërisht sistemet e mbrojtjes ajrore Patriot të prodhuara në SHBA, të cilat janë të afta të kundërshtojnë në mënyrë efektive kërcënimin që paraqesin raketat balistike të Rusisë”.
Sipas Presidentit Zelenskyy, Ukraina mori një dërgesë të re me raketa Patriot më 18 janar, të cilat u përdorën gjithashtu për të luftuar sulmet e fundit ruse. Megjithatë, po bëhet gjithnjë e më e vështirë për Ukrainën të bindë partnerët e saj që të ofrojnë dërgesa të ngjashme. “Në një kohë kur kaq shumë njerëz po vdesin, ne ende duhet të luftojmë për të marrë të gjitha këto raketa për sistemet e ndryshme të mbrojtjes”, tha Zelenskyy. “Ne po i lutemi, duke u përpjekur t’i shtrydhim të gjitha me forcë.”
Kjo lutje i drejtohet kryesisht Evropës, pasi mbështetja e SHBA-së u tërhoq. Por kontinenti kohët e fundit është tërësisht i preokupuar me mbrojtjen nga sulmet e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, i cili ka vënë synimin e tij për të pushtuar ishullin danez të Groenlandës, territor që i përket një partneri të NATO-s.
Pas marrëveshjes së arritur në Forumin Ekonomik Botëror në Davos të mërkurën në mbrëmje, fillimisht ka një lehtësim të madh në Evropë – por dëmi është bërë. Jo vetëm që marrëdhënia transatlantike ka vuajtur si rezultat i mosmarrëveshjes, por Ukraina gjithashtu ndihet e braktisur nga aleatët e saj.
“Tragjedia e vërtetë e cirkut të Groenlandës është se po e largon energjinë dhe fokusin nga Ukraina”, tha Ëolfgang Ischinger, kryetar i hershëm i Konferencës së Sigurisë së Mynihut, para marrëveshjes me Presidentin e SHBA-së Trump. “Ky është një shpërqendrim strategjik që ka marrë një dimension jashtëzakonisht dëmtues”.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte, i cili thuhet se ka luajtur një rol kryesor në qetësimin e debatit të Groenlandës, theksoi gjithashtu në Davos se situata në Ukrainë duhet të jetë përparësia kryesore e aleancës; Groenlanda mund të diskutohet më pas. Në fakt, teatrat e Trump po e ndihmojnë Rusinë në dy mënyra: duke e shqetësuar NATO-n, të cilën propagandistët në Moskë po e mirëpresin me gëzim. Dhe duke dobësuar vendosmërinë e Perëndimit për të mbështetur Ukrainën.
Rusia po e shfrytëzon këtë situatë në avantazhin e saj – dhe po luan një lojë veçanërisht të rrezikshme. Në mesin e janarit, shërbimi i inteligjencës ukrainase kishte paralajmëruar tashmë për një skenar që ushtria ruse po e zbaton tani: sulme ndaj nënstacioneve në reaktorët bërthamorë për të ndërprerë furnizimin me energji të nevojshëm për funksionimin e sigurt të termocentraleve.
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA) raportoi se operacionet ushtarake kishin dëmtuar nënstacionet thelbësore për sigurinë bërthamore në Çernobil. Sulmet e fundit kanë ndërprerë furnizimin me energji të të gjithë termocentralit – për herë të dytë që nga 12 janari.
Drejtori i Përgjithshëm i IAEA-së, Rafael Grossi, kishte deklaruar më parë se që nga ajo ditë, kishte pasur aktivitet ushtarak ose sirena sulmesh ajrore në të pesë vendet e centraleve bërthamore të Ukrainës. Ky është një tregues se Rusia po i shënjestron ato në mënyrë sistematike – dhe një shkelje serioze e ligjit ndërkombëtar humanitar. Në këtë sfond, ftesa e Trump-it për Presidentin rus Vladimir Putin në “Këshillin e tij të ri ndërkombëtar të Paqes” duhet të ndihet si një tallje mizore për Ukrainën.
Ekziston një lidhje e brendshme midis situatës në Ukrainë dhe çështjes së Groenlandës: Argumenti qendror i Trump-it për dëshirën për të marrë në zotërim ishullin është rëndësia e tij strategjike për sigurinë në Arktik në mbrojtje kundër një kërcënimi të mundshëm rus (dhe kinez).
Ekspertët, megjithatë, theksojnë se mënyra më e mirë për të penguar Rusinë në rajon do të ishte që Moska të pësonte një disfatë të dhimbshme në Ukrainë, duke dekurajuar kështu Putinin nga aventura të mëtejshme ushtarake. Një studim nga Universiteti Arktik i Norvegjisë në Tromsø ka zbuluar gjithashtu se provokimet në Arktik janë ulur ndjeshëm që nga fillimi i luftës në Ukrainë.
Një disfatë ruse nuk duket e mundshme për momentin, as një humbje ukrainase. Situata në front është kryesisht e bllokuar; ushtria ruse po përparon, por shumë ngadalë.
Në Davos, Trump bëri përsëri thirrje për t’i dhënë fund luftës – dhe shprehu zhgënjimin e tij për mungesën e përparimit në këtë çështje. “Çfarë fitojnë Shtetet e Bashkuara për gjithë këtë punë, për të gjitha këto para, përveç vdekjes, shkatërrimit dhe shumave të mëdha parash për njerëzit që nuk e njohin atë që po bëjmë?” tha presidenti amerikan në fjalimin e tij të mërkurën. Zelensky mbërriti në Davos të enjten, ku u takua me Presidentin e Shteteve të Bashkuara, Donald Trump. Në fjalëin e tij para të pranishmëve, Zelenskyy kritikoi europën për punën e dobët ndaj Ukrainës por edhe Iranit. “Të gjithë po presin të shohin se çfarë do të bëjnë Shtetet e Bashkuara, ndërsa pjesa tjetër e botës nuk ofron asgjë. Evropa nuk ofron asgjë dhe nuk është e gatshme ta adresojë problemin duke mbështetur popullin iranian dhe demokracinë që i nevojitet”, tha Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, duke folur në Forumin e Davosit. Të mërkurën, presidenti amerikan shprehu zhgënjim si me Putinin ashtu edhe me Zelenskyn. “Mendoj se ata janë në një pikë tani ku mund të bashkohen dhe të bëjnë një marrëveshje”, tha Trump. “Dhe nëse nuk e bëjnë, janë budallenj – kjo vlen për të dy.”
