Internet i bllokuar në Iran: Starlinku i Musk mban lidhjen e fundit me botën e jashtme

Për pjesën më të madhe të Iranit, interneti u ndërpre të enjten pasdite, ndërprerja më e rëndë që vendi ka parë në vite të tëra ndërprerjesh të internetit, që vjen pas ditësh të tëra përshkallëzimi të protestave antiqeveritare.

Për një pjesë shumë të vogël të vendit, është ende e mundur të dërgohen foto dhe video në botën e jashtme, madje edhe të bëhen telefonata. Kanali Telegram Vahid Online postoi të hënën foto të trupave të vdekur pranë një rruge në Kahrizak, në periferi jugore të Teheranit, të dielën, ai ndau një video të iranianëve duke brohoritur “vdekje Khameneit” në një funeral.

Disa nga këto video dhe mesazhe transmetohen përmes një ekosistemi mjetesh online të dizajnuara për të anashkaluar censurën, midis tyre proxy të Telegram , një shërbim i decentralizuar mesazhesh i quajtur Delta Chat dhe një shfletues i quajtur Ceno, tha Amir Rashidi, një ekspert iranian i të drejtave dixhitale.

Pjesa më e rëndësishme e këtij sistemi janë terminalet Starlink, të cilat lidhen me internetin nëpërmjet mijëra satelitëve në orbitën e ulët të Tokës dhe janë futur kontrabandë në Iran masivisht gjatë dy viteve të fundit. Ata që i përdorin ato rrezikojnë jetën e tyre.

Rashidi tha se tani në Iran ka rreth 50,000 terminale Starlink; raporte të tjera e çojnë këtë numër deri në 100,000. Përdoruesit e shërbimit, i cili është pjesë e SpaceX të Elon Musk, janë një pjesë shumë e vogël e popullsisë së përgjithshme të Iranit prej më shumë se 90 milionë banorësh.

Ndërsa shumë njerëz, madje edhe një bllok i tërë apartamentesh, mund të jenë në gjendje të lidhen me internetin nëpërmjet një terminali të vetëm Starlink, numri i përdoruesve totalë në të gjithë vendin është maksimumi në qindra mijëra, tha Doug Madory, drejtori i analizës së internetit në Kentik, një platformë për vëzhgimin dhe inteligjencën e rrjetit.

Ata mbajnë lidhjen e fundit të dobët të Iranit me botën e jashtme. Shumë pak informacion, të paktën elektronikisht, duket se po del nga vendi, përveç një trafiku minimal nga bizneset dhe individët e vendosur në listën e bardhë nga regjimi.

Në të gjithë Iranin, autoritetet po kërkojnë terminalet e Starlink, duke bllokuar lagje të tëra duke përdorur mjete të zhvilluara për luftën elektronike dhe duke fluturuar dronë mbi çati për të kërkuar antena satelitore treguese, thonë burimet. Sipas një ligji të miratuar në vitin 2025, posedimi i një terminali Starlink në Iran mund të interpretohet si spiunazh për Izraelin dhe dënohet deri në 10 vjet burg.

“Ata në thelb e kanë kriminalizuar Starlink deri në atë masë saqë thonë në ligj se nëse përdorni Starlink, është ekuivalente me kryerjen e operacioneve spiunazhi për Izraelin dhe CIA-n amerikane”, tha Rashidi. Është e paqartë se sa terminale janë ende në funksion dhe sa janë konfiskuar, shtoi ai.

Mjetet që duket se Irani po përdor për të bllokuar terminalet janë të nivelit ushtarak, të ngjashme me ato të përdorura për të bllokuar dronët në vijat e frontit të Ukrainës, tha Rashidi. Ato janë të shtrenjta dhe kërkojnë shumë energji, të afta të rrëzojnë një frekuencë të caktuar radioje brenda një zone të caktuar, por mund të përdoren vetëm në nivel lokal dhe nuk mund të mbulojnë të gjithë vendin./Indeksonline/