Prevencioni dhe diagnostikimi i hershëm i sëmundjeve vaskulare janë jetikë

Prof. Dr. Dr. Halil Krasniqi, ekspert i shëndetësisë

Në kohën moderne, shumë njerëz kujdesen për zemrën, mushkëritë apo sheqerin në gjak, por shpesh harrojnë një sistem po aq të rëndësishëm: sistemin vaskular. Enët e gjakut, arteriet dhe venat, janë rrjeti jetësor që furnizon çdo organ me oksigjen dhe lëndë ushqyese. Kur ky sistem dëmtohet, rrezikohet i gjithë organizmi.

Sëmundjet vaskulare janë ndër shkaktarët më të shpeshtë të invaliditetit, goditjes në tru, amputimeve të gjymtyrëve dhe madje edhe vdekjes së parakohshme. Ato zhvillohen shpesh ngadalë, pa dhimbje dhe pa shenja të qarta në fillim. Pikërisht për këtë arsye, prevencioni dhe diagnostikimi i hershëm janë kaq të rëndësishëm.

Çfarë janë sëmundjet vaskulare?

Sëmundjet vaskulare përfshijnë ngushtimin ose bllokimin e arterieve, dobësimin e murit të enëve të gjakut, trombozat venoze, varikozat, aneurizmat dhe çrregullime të tjera të qarkullimit të gjakut. Më të shpeshtat janë:

•          Arterioskleroza (ngurtësimi dhe ngushtimi i arterieve)

•          Sëmundja arteriale periferike e këmbëve

•          Ngushtimi i arterieve karotide që furnizojnë trurin

•          Aneurizma e aortës abdominale

•          Tromboza venoze e thellë

•          Insuficienca venoze kronike dhe varikozat

Pse duhet zbuluar herët?

Në shumicën e rasteve, këto sëmundje fillojnë pa simptoma të dukshme. Pacienti mund të ndihet mirë, ndërkohë që brenda trupit procesi i sëmundjes përparon. Kur shfaqen simptomat, dëmi shpesh është më i avancuar.

Diagnostikimi i hershëm mund të:

•          Parandalojë infarktin dhe goditjen në tru

•          Shmangë amputimet e këmbëve

•          Parandalojë këputjen e aneurizmës së aortës

•          Ulë rrezikun e trombozës dhe embolisë pulmonare

•          Ruajë cilësinë e jetës dhe aftësinë për punë

•          Zvogëlojë kostot e trajtimit spitalor

Kush është më i rrezikuar?

Kontrolli vaskular rekomandohet sidomos për personat që kanë:

•          Duhanpirje aktive ose të kaluar

•          Diabet mellitus

•          Tension të lartë të gjakut

•          Kolesterol të rritur

•          Mbipeshë dhe mungesë aktiviteti fizik

•          Histori familjare me infarkt, insult apo aneurizëm

•          Dhimbje gjatë ecjes

•          Ftohtësi ose mpirje të këmbëve

•          Ënjtje kronike të këmbëve

•          Varikozë të dukshme

Si bëhet kontrolli?

Sot ekzistojnë metoda moderne, të thjeshta dhe pa dhimbje. Një ekzaminim klinik i kombinuar me ultratingull vaskular Doppler dhe Duplex mund të japë informacione shumë të vlefshme brenda pak minutash. Në shumë raste, ky kontroll mund të shpëtojë jetë.

Prevencioni fillon në jetën e përditshme

Shumë sëmundje vaskulare mund të ngadalësohen ose parandalohen me hapa të thjeshtë:

•          Ndalimi i duhanit

•          Ecje e përditshme dhe aktivitet fizik

•          Ushqim i shëndetshëm mesdhetar

•          Kontroll i tensionit, diabetit dhe yndyrnave

•          Pesha normale trupore

•          Kontrollet mjekësore periodike

Mesazh për qytetarët

Shpesh njerëzit drejtohen te mjeku vetëm kur dhimbja bëhet e padurueshme. Por në mjekësinë moderne, mençuria nuk është të presësh sëmundjen, por ta kapësh para se ajo të bëhet e rrezikshme.

Një kontroll i hershëm vaskular mund të zbulojë probleme të fshehura dhe të japë mundësinë e trajtimit në kohë. Kujdesi për enët e gjakut do të thotë kujdes për zemrën, trurin, këmbët dhe jetën.

Shëndeti nuk ruhet me fat, por me vetëdije, disiplinë dhe kontroll në kohë.