SHBA-ja dhe Irani përfundojnë rundin e bisedimeve në Doha

Irani dhe Shtetet e Bashkuara përfunduan të mërkurën një rund bisedimesh indirekte, pa ndonjë shenjë se kishin bërë përparim drejt një paqeje të qëndrueshme.

Në vend të kësaj, diskutimet u përqendruan te çështjet që të dyja palët thanë se ishin trajtuar në marrëveshjen e përkohshme të shpallur dy javë më parë.

Burime të njohura me bisedimet thanë se negociatorët e të dy vendeve kaluan dy ditë në Doha, duke diskutuar trafikun detar në Ngushticën e Hormuzit dhe zhbllokimin e fondeve të Iranit, dy çështje kyçe të marrëveshjes fillestare.

Takimi i ardhshëm do të zhvillohet pas ceremonive mortore për Udhëheqësin e ndjerë suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, i cili pritet të varroset më 9 korrik, njoftoi Ministria e Jashtme e Katarit, shkruan Reuters, transmeton Dukagjini.

Sipas zëdhënësit të ministrisë, bisedimet në Doha sollën “përparim pozitiv” lidhur me çështjet që përfshihen në memorandumin që ndali luftën në qershor dhe po “ndërtojnë mbi rezultatet” e një samiti të mbajtur në Zvicër. Ai e bëri këtë deklaratë në platformën X.

Në Uashington, presidenti amerikan Donald Trump tha se të dyja palët po bënin përparim lidhur me kufizimet e mundshme të programit bërthamor të Iranit – arsyeja kryesore që, sipas këtij artikulli, e shtyu atë të niste luftën së bashku me Izraelin në shkurt.

“Çarmatimi bërthamor i Iranit po ecën shumë mirë,” u tha Trump gazetarëve. “Kanë zhvilluar takime shumë të mira dhe do të shohim se çfarë do të ndodhë”.

Megjithatë, burimet thanë se programi bërthamor nuk u diskutua gjatë këtyre bisedimeve, të cilat kishin karakter teknik.

Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance tha se kjo çështje do të trajtohet më vonë. “Natyrisht, jemi të shqetësuar për çështjen bërthamore dhe do të fillojmë të flasim për të”, u tha ai gazetarëve.

Negociatorët amerikanë dhe iranianë zhvilluan takime të ndara me ndërmjetës nga Katari dhe Pakistani, njoftoi Ministria e Jashtme e Katarit.

Dhëndri i Trumpit, Jared Kushner dhe i dërguari i lartë amerikan Steve Witkoff, të cilët Shtëpia e Bardhë kishte njoftuar se do të merrnin pjesë në bisedime “të nivelit të lartë”, nuk morën pjesë në seancat e diskutimeve, sipas një burimi që foli në kushte anonimiteti.

Kreu i delegacionit iranian, zëvendësministri i Jashtëm Kazem Gharibabadi, tha se bisedimet kishin përfunduar. Asnjëra palë nuk bëri të ditur nëse kishin arritur të ngushtonin dallimet mes tyre.

Marrëveshja fillestare parashikon që Irani dhe SHBA-ja të lejojnë rifillimin e lundrimit përmes Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalonte rreth një e pesta e tregtisë globale të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm para luftës. Edhe pse trafiku është rifilluar pjesërisht, statusi i kësaj rruge strategjike mbetet i paqartë. Fundjavën e kaluar, të dy vendet shkëmbyen sulme pas një sulmi iranian ndaj një anijeje mallrash.

Dy burime të larta iraniane thanë se Irani është i vendosur të sigurojë njohje ndërkombëtare të kontrollit të tij mbi ngushticën, edhe nëse duhet ta bëjë këtë me forcë. Irani ka deklaruar vazhdimisht se do të vendosë tarifa për anijet duke filluar nga mesi i gushtit, pasi të përfundojë periudha pa tarifa e parashikuar në marrëveshjen fillestare.

Komentet e Trumpit të mërkurën minimizuan mundësinë e rikthimit të një lufte të plotë me Iranin.

“Mendoj se kanë bërë një rrugë të gjatë”, tha ai.

Çmimet e naftës ranë në nivelin më të ulët të katër muajve pas deklaratave të Trumpit dhe analistët ulën parashikimet e tyre të çmimeve për herë të parë që nga fillimi i luftës.

Media shtetërore iraniane raportoi të mërkurën se një anije e huaj me kontejnerë kishte ngecur në ujëra të cekëta jashtë korridorit të lundrimit të përcaktuar nga autoritetet iraniane.

“Ngushtica e Hormuzit po rihapet gradualisht, por situata mbetet e paqëndrueshme, e paparashikueshme dhe jo plotësisht transparente,” tha Vandana Hari, themeluese e kompanisë së analizës së tregut të naftës Vanda Insights.

Disa vende evropiane kanë ofruar ndihmë për pastrimin e minave detare në Ngushticën e Hormuzit, por ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, tha se nuk pret që Gjermania të marrë pjesë, duke përmendur mungesën e bashkëpunimit nga ana e Iranit.