BBC zbulon se Rusia ishte pas sulmeve me zjarrvënie që synonin kryeministrin britanik

Edhe pasi i vuri flakën shtëpisë së Sir Keir Starmer, Roman Lavrynovych – i dënuar të hënën për komplot për të kryer zjarrvënie të qëllimshme – dukej se dinte për kryeministrin po aq sa një plumb di për shënjestrën e tij.

Kontaktuesi i tij anonim, i njohur me inicialet EL, dha një të dhënë në një mesazh: “Shiko, ti sulmove shtëpinë e një personi shumë të lartë në Britani. Do të të dërgoj para, duhet të largohesh nga qyteti.”

Ishte tepër vonë: Lavrynovych u arrestua brenda pak orësh.

Ndërtuesi 22-vjeçar ukrainas ishte përdorur si armë për të synuar kreun e qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar. Por nga kush?

Hetimi ynë ka zbuluar se sulmi me zjarrvënie ishte vetëm një pjesë e një fushate të gjerë sabotimi, provokimi dhe gënjeshtrash që çuan deri në shtetin rus, shkruan BBC.

Menaxheri EL, i cili drejtoi Lavrynovych, ofroi shtetësi ruse në këmbim të sulmeve të tjera dhe lavdëroi Presidentin Vladimir Putin, tregojnë mesazhet që BBC ka zbuluar.

Ne kemi identifikuar prova që sugjerojnë se EL është një diplomat i ri rus, i shkolluar në luftën e informacionit nga spiunë dhe propagandistë, i cili është afër niveleve më të larta të pushtetit në Moskë. Emri i tij është Evgeny Lyukshin. Ai është 23 vjeç dhe djali i një zyrtari të lartë.

Ne zbuluam se agjentët rusë e drejtuan fushatën e tyre të sabotimit dhe provokimit nga distanca përmes mediave sociale dhe aplikacionit të mesazheve Telegram, duke krijuar grupe të rreme online të ekstremit të djathtë dhe myslimane, të cilat u përdorën për të organizuar akte vandalizmi në Mbretërinë e Bashkuar dhe për të nxitur përçarje dhe frikë.

Llogaritë me bazë në Rusi postuan gënjeshtra rreth motivit të sulmeve me zjarrvënie që synonin Starmer, të cilat u përhapën nga figura të tilla si aktivisti anti-islam i ekstremit të djathtë, Tommy Robinson.

Ambasada ruse tha: “Ne hedhim poshtë çdo përpjekje për të lidhur Rusinë ose ministrinë e saj të jashtme me aktivitete të paligjshme.”

Në të thuhej se Rusia “nuk përbën asnjë kërcënim për Mbretërinë e Bashkuar apo popullin e saj dhe nuk ka qëllime agresive ndaj Britanisë”.

Lyukshin nuk iu përgjigj pyetjeve tona, por disa orë pasi e kontaktuam, një kanal propagande në të cilin e kishim sfiduar u zhduk.

‘Punoni për lavdinë e kombit’

Shtetasi ukrainas Lavrynovych dhe shtetasi rumun i lindur në Ukrainë Stanislav Carpiuc, 27 vjeç, janë dënuar tani në Old Bailey për komplot me qëllim sulmin ndaj pronës dhe një makine të lidhur me kryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar.

Një burrë i tretë, Petro Pochynok, 35 vjeç, u shpall i pafajshëm për komplot për të kryer zjarrvënie të qëllimshme.

Zjarri i parë ndodhi vitin e kaluar kur një Toyota, që më parë ishte në pronësi të kryeministrit, u dogj në veri të Londrës. Pati edhe dy sulme të tjera zjarrvënëse: një në hyrje të apartamenteve ku jetonte Sir Keir dhe një tjetër në hyrje të shtëpisë së tij, e cila i ishte dhënë me qira kunatës së tij pasi ai u zhvendos në Nr. 10.

Por gjyqi i tre burrave ishte i çuditshëm, kryesisht sepse autori i vërtetë i dramës nuk u zbulua kurrë.

Çështja u përqendrua vetëm në një motiv financiar. Identiteti, lidhjet dhe motivet e personit anonim që i ofroi Lavrynovych para për sulmet u shmangën qëllimisht.

ë gjykatë, personi që merrte mesazhe u quajt “EL Money”, dhe kjo është mënyra se si ai ishte ruajtur në telefonin e Lavrynovych, por në aplikacionin e mesazheve Telegram ai përdori thjesht inicialet “EL”. Ky aplikacion ishte vendi ku EL rekrutoi Lavrynovych, duke e gjetur atë në një grup për ukrainas në Londër që kërkonin punë.

Që nga ajo lidhje fillestare e padëmshme, Lavrynovych u ngarkua me veprime përshkallëzuese të kriminalitetit, nga ngjitja e posterave, te grafitet e deri te zjarrvënia e qëllimshme. Lavrynovych e dinte se po vepronte gabim, por vazhdoi gjithsesi, duke shpresuar të fitonte një rrogë.

Në gjykatë, kishte vetëm një numër të kufizuar mesazhesh nga EL, të gjitha të dërguara te Lavrynovych dhe Carpiuc, të cilat e tregonin atë duke shkruar në rusishten formale dhe në një gjuhë shumë më pak të aftë ukrainase. Por ne arritëm të zbulonim aktivitetet më të gjera të EL duke përdorur mjete me burim të hapur.

Ideologjia dhe qëllimet e EL-së ishin të qarta.

Mesazhet nga llogaria EL në kanale të ndryshme të Telegramit e tregojnë atë duke lavdëruar Putinin dhe Rusinë, duke sulmuar popullin ukrainas dhe duke promovuar narrativat ruse.

“Është e qartë se Putini është udhëheqësi i racës së bardhë”, shkroi ai në një bisedë.

EL postoi në grupe pune për ukrainasit, duke kërkuar “piktorë për të bërë grafiti” në Londër – por në grupe të tjera të bisedave ai përdori terma thellësisht ofendues rusë për popullin ukrainas.

EL nxiti sulme ndaj qendrave të rekrutimit ushtarak në Ukrainë, e cila ka qenë në luftë që nga pushtimi i plotë i Rusisë në vitin 2022. Ai tha se njerëzit atje që janë në favor të “racës së bardhë sllave” duhet t’i bashkohen “Romës së Tretë të vërtetë”, një referencë për besimin se Rusia është pasardhëse e Perandorisë Romake.