20:52 / E Premte, 13 Nëntor 2020

E ardhmja e Turizmit dhe Problemi i terrorizmit, Shkaqet – Efektet dhe Mjetet e Përballjes

Çështja e terrorizmit është bërë një krizë dhe sfidë serioze nga e cila vuan bashkësia ndërkombëtare,  kjo ka shkaqet e saj dhe pasojat negative në mënyrën e jetës në të gjitha aspektet e saj politike, ekonomike, sociale dhe mjedisore për popujt e botës, dhe përfshin individë, institucione dhe qeveri.

Pjesa e turizmit në terrorizëm është e madhe dhe me ndikim, pasi është një industri e ndjeshme ndaj krizave ndërkombëtare dhe rajonale, të tilla si luftërat, konfliktet, dhuna dhe terrorizmi, ashtu si është i ndjeshëm ndaj krimit, korrupsionit dhe sëmundjeve epidemike.

Andaj është bë e nevojshme që institucionet turistike dhe hoteliere të përballen me kriza me shkaqe dhe pasoja të ndryshme, veçanërisht ato që lidhen me dhunën dhe terrorizmin, sepse kriza e terrorizmit është një nga faktorët që ndikojnë në përcaktimin e destinacionit të udhëtimit për turistët dhe mjetet e transporti për të, përveç vendeve më të sigurta. Të gjithë sektorët e turizmit, përfshirë linjat ajrore, agjencitë e udhëtimit, hotelet, restorantet dhe klubet e natës, kanë qenë subjekt i sulmeve të ndryshme terroriste në tre dekadat e fundit. Në fillim të viteve 1980, ata ishin përqendruar në Evropë dhe Lindjen e Mesme, sipas një studimi në vitin 1993 pjesa e industrisë hoteliere nga sulmet terroriste kishte 8%  te aksidenteve në botë midis 1980-1988.

          Sipas perspektivës së Kombeve të Bashkuara veprimtaria turistike konsiderohet  një aktivitet kulturor dhe civilizues që forcon marrëdhëniet e integrimit midis civilizimeve të Kombeve të Bashkuara dhe solidaritetit midis vendeve për të forcuar lidhjet e paqes dhe sigurisë ndërkombëtare, përveç arritjes së përfitimeve të rëndësishme ekonomike dhe sociale në ekonominë kombëtare të vendeve turistike të përfaqësuara në rritjen dhe llojllojshmërinë e të ardhurave kombëtare, në fushën e punësimit dhe eliminimin e papunësisë, ne ekuilibrin e bilancit të pagesave duke rritur importet e saj të valutave neto, duke arritur një zhvillim të ekuilibruar të rajoneve të saj, shpërndarjen e drejtë të të ardhurave dhe pasuria kombëtare, për shkak se sektori i turizmit mban barrën më të madhe si rezultat i terrorizmit, i cili lë efekte direkte dhe indirekte në të ardhmen e industrisë së turizmit globalisht dhe në botën arabe.

Problemi i punimit: Për shkak të rëndësisë së marrëdhënies midis turizmit, sigurisë dhe stabilitetit politik, përmes efekteve të drejtpërdrejta dhe indirekte në ekonomitë e vendeve turistike dhe shoqërive të tyre të zhvilluara dhe në zhvillim e sipër, kërcënimi i terrorizmit është bërë  paralizë  globale, rajonale dhe  lokale e turizmit, duke shkaktuar humbje të mëdha ekonomike, njerëzore dhe mjedisore dhe duke krijuar kaos që shkatërron industrinë e turizmit globalisht dhe në botën arabe, andaj ndihet nevoja për një pauzë serioze dhe te qëllimshme ndërkombëtare për tu përballur me të.

Objektivat e këtij shkrimi:

1- Përcaktimi i krizës së terrorizmit dhe shkaqet e tij.

2- Sqarimi i karakteristikave te mjedisit turistik dhe rolin e terrorizmit në minimin e përfitimeve dhe te mirave që mund të arrihen nga industria e turizmit.

3- Efektet e terrorizmit direkt dhe indirekt në të ardhmen e turizmit ndërkombëtar në përgjithësi dhe turizmit arab në veçanti.

4- Paraqitja e disa ideve dhe propozimeve për t’u përballur me terrorizmin, në nivelin arab dhe lokal.

Këto qëllime do të arrihen përmes tre shpjegimeve kryesore.

Shpjegimi  i parë: kriza e terrorizmit (koncepti dhe shkaqet).

Shpjegimi   i dytë: mjedisi turistik dhe terrorizmi (efektet direkte dhe indirekte).

Shpjegimi  i tretë: mënyrat e përballjes me terrorizmin për të ardhmen e turizmit (ballafaqimi).

Shpjegimi  i parë: kriza e terrorizmit (koncepti dhe shkaqet)

Së pari: Koncepti i krizës (Kriza): është një fjalë angleze që rrjedh nga një origjinë greke (Crisis), dhe do të thotë pika ose momenti që kërkon vendimmarrje, që do të thotë momenti vendimtar ose pika e kthesës.[1]

Kriza: është një ngjarje, rrezik, problem, situatë ose fenomen që ndodh papritmas, duke ndodhur ngjarje të shpejta në një kohë të shkurtër, duke kërcënuar aspektet dhe dimensionet e shoqërisë, e cila çon në një tronditje, konfuzion dhe përçarje gjatë jetës, duke ekspozuar sistemin shoqëror, sigurinë dhe stabilitetin ndaj rrezikut, destabilizimin dhe prishjen.[2]

Disa e shohin krizën si një problem të një lloji tjetër që shpesh kërkon përpjekje më të mëdha për t’u marrë me të ose për të menaxhuar atë në rast të dështimit për ta zgjidhur atë, rezultatet e të cilave janë më serioze, të tilla si shpërthimi i luftës ose revolucionit, kjo është bërë pike studimi në universitetet ndërkombëtare, të tilla si trajtimi dhe menaxhimi i krizave, mënyra se si të merrem me problemet me të cilat përballen jetët tona si individë ose vende. …  të marrë masa parandaluese për të parandaluar shfaqjen e tyre ose planifikimin për t’u marrë me to, në rast të ndodhjes së tyre dhe të kalojmë nga marrëdhëniet tona me probleme nga mentaliteti emocional në mentalitetin aktiv në mënyrë që të shmangim aspektet e tij negative dhe të përfitojmë nga pozitivet e tij .

Së dyti: Koncepti i terrorizmit: një term që ka shkaktuar një polemikë të gjerë juridiksionale në lidhje me përkufizimin dhe përcaktimin e tij, qoftë nga pikëpamja politike apo ligjore. Terrorizmi për sa i përket konceptit dhe kuptimit të tij dhe vështirësisë së marrëveshjes rreth tij në nivelin ndërkombëtar në lidhje me bashkëpunimin për të luftuar terrorizmin.

Sipas Fjalorit Politik të Terrorizmit në Oksford ((është një term në të cilin nuk ka marrëveshje për kuptimin e tij të saktë, pasi studiuesit dhe politikanët ndryshojnë në mendime ne përcaktimin e tij, por në përgjithësi përdoret për të përshkruar metodat e rrezikshme për jetën, të përdorura nga grupet politike) që janë vendosur në sundimin e udhëheqjes së grupeve të decentralizuara në vende të caktuara)).[3]

Kombet e Bashkuara kanë përcaktuar konceptin e aktit të terrorizmit si një formë të dhunës së organizuar, kështu që është bërë marrëveshje globale për shumë forma të akteve terroriste, të tilla si: atentatet, torturat, rrëmbimet dhe ndalimet e pengjeve, vendosja e bombave dhe eksplozivit, pajisjet, rrëmbimin e mjeteve të ndryshme të transportit si avionët, anijet dhe makinat, ose shpërthimin e tyre,  mesazhet dhe dërgimin e tyre në caqe të cilat terroristët planifikojnë ti dëmtojnë.[4]

Marrëveshja Arabe për Këshillin e Ministrave Arab të vitit 1998, e cila përcaktoi terrorizmin në nenin e saj të parë, Paragrafi (2) si: (Çdo akt dhune ose kërcënimi, pa marrë parasysh motivet ose qëllimet e tij, zbatimi i një projekti individual ose kolektiv kriminal që synon në krijimin e terrorit midis njerëzve, ose terrorizimin e tyre duke dëmtuar ata. ose rrezikimin e jetës, lirive ose sigurisë së tyre, dëmtimin e mjedisit ose një objekti ose pasurisë publike ose private, okupimin ose kapjen e tij, ose ekspozimin e një prej burimeve kombëtare ndaj rrezikut).[5]

Disa historianë përpiqen të lidhin terrorizmin me kombin arab dhe Islamin, duke e ditur se fenomeni i terrorizmit nuk është i kufizuar në fe, kulturë ose identitet, por është një fenomen i përgjithshëm dhe gjithëpërfshirës, këtë e ka vërtetuar  Bashkësia Juridike Islame në takimin e saj në dhjetor te vitit 2002 në Mekë se terrorizmi është ((një fenomen global që nuk i përket një feje dhe nuk i përket një kombi apo populli, ai lind dhe është rezultat i ekstremizmit nga i cili nuk shpëton asnjë shoqëri nga shoqëritë bashkëkohore dhe ai është një adrese te cilën e përdorin personat ose grupet ose shtetet urrejtëse ndaj njeriut (fesë, gjakut, arsyes, pasurisë dhe nderit te njeriut) dhe përfshin lloje te ndryshme kërcënimesh, dëmtimi, kërcënimi dhe vrasja e paligjshme që synojnë futjen e terrorit midis njerëzve ose ekspozimin e jetës, lirisë së tyre, sigurisë ose kushtet e tyre duke i vene në rrezik ose dëmtojnë mjedisin dhe burimet kombëtare)).[6]

Atëherë terrorizmi me pak fjalë (i referohet të gjitha akteve të dhunës dhe kërcënimit material ose moral të kryer nga individë ose grupe dhe përfshin lloje të shtypjes, nënshtrimit dhe dëmtimit të të tjerëve me qëllim arritjen e një qëllimi specifik).

Se treti: shkaqet dhe motivet e terrorizmit:[7]

1- Arsyet intelektuale: që çojnë në dhunë dhe terrorizëm për shkak të ekstremizmit dhe ndarjeve intelektuale midis rrymave të ndryshme (sekularizmi jo i lidhur me parimet ligjore ose një rrymë fetare ekstremiste që kundërshton civilizimin modern), e cila çon në shtrembërimin e imazhit të feve, veçanërisht Islamit dhe myslimanëve . Institucionet intelektuale, arsimore dhe mediatike arrijnë afrimin dhe bashkëjetesën intelektuale dhe largohen nga ekstremizmi dhe dhuna.

2- Arsyet politike: pas tyre qëndrojnë shumë motive të tilla si protesta kundër një politike të ndjekur nga një vend dhe dëshira për të dëmtuar interesat e një vendi të caktuar dhe për të ngatërruar sigurinë dhe stabilitetin e tij, ose dobësinë e sistemit qeverisës, tirania dhe dhuna e regjimeve në pushtet dhe niveli i ulët i pjesëmarrjes së njerëzve në marrjen e vendimeve që ndikojnë në jetën e qytetarit, veçanërisht dimensionet e të rinjve lidhur me praktikën politike, shprehjen e mendimeve dhe dialogun,  pranimi i mendimit tjetër, janë të gjitha shkas për kundër-reagime  rezultat i kësaj është terrorizmi.

3- Arsyet ekonomike: mungesa e drejtësisë në shpërndarjen e pasurisë ekonomike dhe monopoli i një grupi të vogël të shoqërisë e cila privon shumicën e saj, gjë që gjeneron shumë probleme ekonomike që shkaktojnë akte terroriste, andaj varfëria dhe shtrenjtimi i jetës dhe jetesa e pa kontrolluar, dështimi i shërbimeve politike, sëmundjet dhe shpërndarja e pa punësisë veçanërisht ne mesin e  rinise e specifikisht ne mesin e atyre qe janë ekstremist nga aspekti fetar atëherë këta bien ne kurthet e terrorizmit shume  lehtë.

4- Arsyet sociale dhe psikologjike: mjedisi i paqartë shoqëror në të cilin jetojnë individët, siç është shpërbërja e familjes, d.m.th. rënia e rolit të familjes në edukimin e duhur shoqëror dhe humbja e drejtësisë në komunitet dhe besimi i saktë. Këtu padrejtësia bëhet një nga shkaqet që nxisin terrorizmin përveç rritjes së trazuar fizike dhe mendore që ka një lidhje të drejtpërdrejtë me terrorizmin dhe teoritë. Psikologjia dhe sociologjia e shohin këtë, pasi disa besojnë se zhgënjimi çon në dhunë dhe terrorizëm, dhe një tjetër teori e sheh terrorizmin si një agresion  dmth (prirje të trashëgueshme), dhe  e treta sipas teorisë së të mësuarit shoqëror thekson shkaqet e fituara që çojnë në terrorizëm,  në fakt të gjitha këto shpjegime së bashku përbëjnë një sistem për aktin e terrorizmit.

Shpjegimi i dytë: mjedisi turistik dhe efektet e terrorizmit:

E para: Karakteristikat e mjedisit turistik:

Sektori i turizmit është sektori më i prekur nga stabiliteti global dhe paqja, për këtë arsye turizmi është në lufte me shumë rreziqe dhe kriza komplekse brenda dhe jashtë dhe ka shkaqet e pasojat e tyre, që ndryshojnë nga një vend në tjetrin dhe nga një rajon në tjetrin në varësi të natyrës dhe specifikën e punës së organizatës turistike, qoftë hotel, kompani udhëtimesh, linja ajrore, ambiente argëtimi. … etj. Prandaj, mjedisi në të cilin veprojnë këto organizata turistike karakterizohet nga katër karakteristika themelore të referuara si “FOUR DS” përkatësisht:[8]

1- E vështirë    (Difficult)

2- I rrezikshëm    (Dangerous   )      

3- Shpejtësia e lëvizjes dinamike   (Dynamic  )

4- E larmishme – Diversive    (Diverse  )

Pra, mjedisi që mbart këto karakteristika është një mjedis që ndryshon vazhdimisht, vështirësitë përtërihen, rreziku nuk është specifik, dhe lëvizja në vetvete është një ndryshim përpara, diversiteti do të thotë që nuk ka kufij të popullsisë, mjedisi i turizmit është prekur nga veprime të ndryshme mjedisore dhe subjekte të tilla si mjedisi konkurrues, mjedisi ekonomik, mjedisi politik, mjedisi natyror, mjedisi teknologjik, mjedisi social dhe kulturor dhe në përputhje me rrethanat, mjedisi i turizmit klasifikohet në dy tipa kryesore, përkatësisht:[9]

1- Mjedisi specifik: Ai përfshin turistët, konkurrentët, qeverinë dhe grupet e presionit (aksionarët kryesorë, departamentet e taksave, media, furnitorët dhe pa punësinë)  këto ndikojnë drejtpërdrejt në organizatën e turizmit.

2- Mjedisi i përgjithshëm: përfshin kushtet ekonomike (niveli i të ardhurave dhe inflacioni), kushtet politike (shkalla e stabilitetit politik të shtetit dhe orientimet e lidershipit politik), kushtet shoqërore dhe kulturore (zakonet, vlerat, modeli i sjelljes, niveli dhe tendencat e arsimit) , kushtet psikologjike dhe kushtet natyrore. Të gjitha këto kushte së bashku ndikojnë indirekt në aktivitetet e organizatës së turizmit, por ajo që duhet ta theksojmë këtu është se stabiliteti, qetësia dhe siguria politike, te gjitha janë një element thelbësor i punës turistike, në fushat dhe aktivitetet e tij të ndryshme, si në zhvillimin e infrastrukturës turistike ashtu edhe investimi i turizmit të huaj dhe kështu është ndikimi i tij në nivelin dhe cilësinë e jetës për popullatën lokale, si dhe luan një rol të rëndësishëm në marketingun dhe promovimin e turizmit, nuk ka dyshim se kjo ka një ndikim. Është e qartë në perceptimet dhe bindjet e turistëve siguria e destinacionit turistik përveç sigurisë së tij personale, e cila ndikon në besimin e turistëve, si dhe në besimin e investitorëve të mundshëm në industrinë e turizmit në dritën e konkurrencës së fortë në tregun botëror të turizmit dhe kështu efektet e tij në ekonominë  kombëtare dhe lokale dhe përfitimet ekonomike, sociale dhe mjedisore i korr turizmi, po ashtu përfitimet  kulturore në ekonomitë e vendeve të zhvilluara dhe atyre në zhvillim.

E dyta: efektet e terrorizmit dhe pasojat e tij në turizëm:

Bota ka kaluar nëpër ngjarje dhe kriza të ndryshme në tre dekadat e fundit, shkaqet dhe pasojat e të cilave ndryshuan dhe kërcënuan stabilitetin e botës në përgjithësi dhe botës arabe në veçanti, në nivelet politike, ekonomike, sociale, mjedisore dhe të turizmit[10], por ne e shohim krizën e terrorizmit dhe pasojat e krizave të tjera që ishin faktori më i fortë në ndikimin e ekonomive të botës në të gjitha nivelet si dhe nivelin e turizmit, për shembull, pasojat e sulmeve të Qendrës  Tregtare Botërore  në Amerikë, 11 Shtator 2001, pati efekte negative direkte dhe indirekte në të ardhmen e turizmit global, pasi pasojat e tij ishin shkatërruese për Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe të gjithë botën,  ne do te përmendim rezultatet më të rëndësishme: – [11]

1- Humbja e drejtpërdrejtë e IATA, vetëm në javën e parë pas ngjarjeve të 11 shtatorit, humbja ishte rreth 10 miliardë dollarë amerikanë, sipas vlerësimeve të organizatës.

2- Amerika humbi midis viteve 2001 dhe 2002  rreth  600 deri 662 mijë vende pune në sektorin e turizmit. [12]

3- Ulje 74% në udhëtimet globale.

4- Humbja e 400,000 mijë vendeve të punës vetëm në industrinë globale të transportit ajror.

5- Humbja e 8.8 milion vendeve të punës në industrinë e turizmit në botë.

6- Bashkimi Evropian humbi 4.5% të kërkesës turistike në vitin 2001 dhe 3.1%  në vitin 2002,  kjo ndodhi për herë të parë që nga viti 1982.[13]

7- Ulja e numrit të turistëve që vijnë nga vendet arabe dhe islame në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke filluar ndërmjet 40-60% të turistëve të përgjithshëm nga ata që vijnë nga jashtë në përgjithësi.[14]

Duhet treguar efektet e drejtpërdrejta, afatshkurtra dhe të drejtpërdrejta pas ngjarjeve të shtatorit 2001 dhe zgjatjen e këtyre efekteve gjatë vitit 2002, të cilat çuan në një recesion në linjat ajrore, objektet turistike dhe hoteliere, anulimin e fluturimeve ndërkombëtare, devijimin e turisteve për në vende më të sigurta,  anulimi i rezervimeve të hoteleve me një rritje në koston reale të udhëtimit dhe intensifikimin e masave të sigurisë në pikat e ndryshme të kufijve globalë dhe arabë, përveç pushimeve nga puna të një numri të madh të punëtorëve dhe efekteve afatgjata në madhësinë dhe strukturën e turizmit.

Pra, aktet terroriste kanë efekte dhe pasoja negative në të gjitha palët e përfshira në aktivitetin turistik, kështu ndikojnë negativisht në të gjitha format e turizmit (kërkesat dhe ofertat e turizmit)  ndikimi i tyre negativ në të ardhurat e turizmit dhe kthimet e turizmit, punësimi dhe mundësitë e punës, zhvillimi  i rajoneve, zhvillimi i industrive të lidhura me turizmin, mundësitë e investimeve të turizmit lokal dhe zhvillimi i huaj i qëndrueshëm dhe i ekuilibruar, infrastruktura publike dhe e turizmit) të cilat mund të shpjegohen  për të treguar shkallën e pasojave të terrorizmit te të gjitha palët e përfshira në te, dhe duke përfituar nga puna e turizmit (individë, institucione dhe industri të lidhura me turizmin)  rezultati është shkatërrimi i të gjithë përbërësve të turizmit njerëzor dhe natyror, dhe gjithçka që bazohet ne  sektorin e shërbimeve dhe lehtësirat e turizmit.

Bota arabe ka kaluar kriza të ndryshme që kanë kërcënuar stabilitetin e saj politik, ekonomik, social dhe turistik. Lufta libaneze, kriza e dhunës dhe trazirave në Algjeri, problemet e Irakut, tokësore dhe njerëzore, në luftën me Iranin dhe pas ndryshimit të regjimit në vitin 2003,  pasojat e saj negative dhe operacionet ushtarake shoqëruese, pushtimi, pasiguria, dhuna dhe shkatërrimi (i njerëzve dhe vendit) nga koha para organizatave terroriste, të cilat i kushtojnë Irakut humbje ekonomike, sociale, njerëzore, mjedisore dhe turistike që ende vazhdojnë efektet negative ne ekonomin dhe shoqërinë Irakiane, sulmet në Egjipt ndaj turistëve në Luxor  në periudhën 1992-1997, e cila ishte një goditje fatale për turizmin Egjiptian, sulmet e vazhdueshme terroriste në vendpushimet ne Sharm El Sheikh dhe Gold Resort 2004 2006 dhe akte të tjera terroriste në Sinai, sulmet në Kajro dhe Aleksandri, bombardimet në hotelin Aman dhe akte të tjera terroriste në Siri, Tunizi dhe vendet e tjera arabe qe deri më sot kanë ndikuar negativisht në performancën e arabëve dhe sektorit te turizmit dhe te ardhmes se tij në nivelin e kërkesës së jashtme dhe të brendshme për të ardhurat nga turizmi, humbjet e vendeve të punës dhe papunësia, shkatërrimi i infrastrukturës dhe mbyllja e shumë institucioneve te industrisë se turizmit dhe recesioni i kompanive të udhëtimit dhe turizmit, përveç shkatërrimit të imazhit turistik te vendit si një destinacion i pasigurt.

Rasti i Egjiptit:

** Të ardhurat nga turizmi u ulën me 21.8% për periudhën 1992-1994, duke vënë në dukje se kontributi i sektorit të turizmit në importet e këmbimit valutor egjiptian është në vendin e tretë pas të ardhurave të Kanalit Suez dhe dërgesave të  punëtorëve egjiptianë jashtë vendit. Shkalla e shfrytëzimit në hotelet kryesore në Egjipt është bërë 5%. [15]

** Rritja e ekonomisë egjiptiane ra në rreth 5% dhe të ardhurat nga turizmi u ulën me 25%, ekuivalente me një miliard dollarë pas ngjarjeve të 11 shtatorit.[16]

Rasti i Irakut:

          ** Kriza e Luftës së Gjirit 1990 ka pasoja negative, duke përfshirë bllokadën ekonomike dhe sanksionet ndërkombëtare, të cilat çuan në izolimin e Irakut nga bota e jashtme dhe la efektet e saj në sektorin e turizmit dhe hotelerisë Irakiane, për shembull , puna e agjencive të udhëtimit dhe turizmit u ndal nga (80% -90%),  ishte një rënie shumë e qartë në kërkesën e jashtme për hotele (arabë dhe të huaj), pasi shkalla e ndryshimit në 1995 ishte (96.53%) dhe ( 78.48%), përkatësisht. [17]

Kriza e luftërave dhe terrorizmit ka një ndikim negativ në llojet e ekonomisë së turizmit në Irak, si më poshtë:[18]

** Rënia e ndjeshme e përqindjes së kontributit të të ardhurave nga turizmi në të ardhurat kombëtare për vitet më të këqija dhe të përkeqësuara të sigurisë (2005-2006) ishte përkatësisht 0,05% dhe 0,07%.

** Përqindja e kontributit të turizmit në bilancin e pagesave u ul me 3% për të njëjtat vite në 2005,  bilanci i turizmit u bë negativ me (0.54%) për vitin 2006 dhe u përkeqësua me një normë më të madhe (-0.004%) për vitin 2007.

** Humbja e më shumë se 4,029 vendeve të punës për periudhën 2002-2006.

Shpjegimi i trete: mënyrat e përballjes me terrorizmin për të ardhmen e turizmit:

Kriza e terrorizmit kërkon shumë përpjekje ndërkombëtare dhe rajonale për të luftuar dhe parandaluar atë, në koordinim midis shteteve dhe agjencive përkatëse për të luftuar terrorizmin, brenda kornizës së bashkëpunimit të sigurisë, shkëmbimit të informacionit, unifikimit të procedurave, miratimit të ligjeve parandaluese dhe ndërgjegjësimit të publikut për rrezikun e terrorizmit, theksimi i rolit të mediave dhe komunikimeve ka një rol të rëndësishëm në shuarjen e thashethemeve që shoqërojnë krizën, veçanërisht kur kriza ose rreziku bëhet një pikë kthese e rrezikshme dhe një periudhë e paqëndrueshme si rezultat i kushteve anormale që paraqesin një kërcënim serioz për të gjithë sektorin e turizmit të çdo vendi nëse ato ndodhin. [19]

Në këtë shkrim  timin modest, do te përmend disa mënyra për të zgjidhur krizën e terrorizmit, me secilën palë përgjegjëse që merr një rol individual ose familjar, institucionet e medias, institucionet arsimore dhe edukative, shkollat ​​dhe universitetet, institucionet fetare përgjegjëse për kulturën e saktë fetare dhe palët e interesuara për turizmin (vendimmarrësit dhe pronarët e të gjitha institucioneve të turizmit) me një vullnet politik te forte Qeveria të mbështet  luftimin e terrorizmit, si më poshtë: –

1- Miratimi i një strategjie shembullore dhe te sakt për t’u përballur me krizën terroriste dhe pasojat e saj mbi të ardhmen e tregut të turizmit dhe sferave tjera me përfitime ekonomike me qëllim arritjen e kërkesave të sigurisë për turistët, investitorët dhe punëtorët në sektorin e turizmit dhe për të mbrojtur vendet dhe objektet turistike, duke përfshirë:

• Sigurimi i aeroporteve, vendeve, rrugëve tokësore dhe mjeteve të transportit turistik.

• Sigurimi i vendeve dhe pjesëve arkeologjike dhe natyrore.

• Sigurimi i të gjitha mjediseve të turizmit (hotele, restorante, vende argëtimi dhe kompani turizmi).

•Duke vendosur sisteme të përparuara të mbikëqyrjes në to, duke mbrojtur qytetarët dhe ndërhyrjen e duhur të sigurisë.

• Mbështetja e shërbimeve të sigurisë me kompetencat njerëzore dhe burimet financiare që u mundësojnë atyre të mbrojnë objektet turistike dhe vendet në të cilat banojnë turistët.

• Vendosja e planeve për të menaxhuar krizat e turizmit, veçanërisht përballja me dhunën dhe terrorizmin, brenda një ekipi të karakterizuar nga aftësi, ekspertizë teknike dhe të sigurisë për të adresuar krizën dhe për të zbutur disavantazhet e saj.

2- Bazuar në parimin e atij që zotëron informacionin edhe e ka fuqinë, rruga me e rëndësishme në botën e revolucionit të informacionit është shkëmbimi i informacionit. Sistemet e përparuara të informacionit janë në dispozicion dhe përfitojnë nga teknologjitë moderne dhe inovative për të parashikuar të gjitha rreziqet dhe për të planifikuar të përgjigjen në situata emergjente dhe të parashikuara.

3 – Marrëveshje për të miratuar ligje që parandalojnë autorët e operacioneve terroriste, veçanërisht në nivelin rajonal, dhe të gjithë duhet t’i zbatojnë ato.

4- Hapja e të gjitha kanaleve të komunikimit masiv (televizion, gazeta, leksione publike, mësime në xhami dhe institucione intelektuale dhe kulturore). Për hir të rritjes së një mendimi islamik korrekt dhe të moderuar që ngushton shanset e lëvizjeve ekstremiste që miratojnë  dhunën në retorikën e saj.

5- Adoptimi i një metode të dialogut kuptimplotë dhe konstruktiv, veçanërisht me segmentin e të rinjve, sepse të gjitha veprimet që dalin nga një person bazohen në bindjet e tij, brezit aktual të të rinjve i mungon thellësia kulturore dhe fetare, për disa arsye dhe faktorët që e ndihmuan këtë.

6- Adresimi i kushteve sociale dhe ekonomike që bëhen nxitës i fortë i dhunës dhe terrorizmit (varfëria, papunësia, sëmundjet, përkeqësimi i shërbimeve, standardi i ulët i jetesës) të gjitha këto i bëjnë të privuarit një mjedis të përshtatshëm për terrorizëm. Mjafton të përmendim se shkalla e papunësisë  është zgjeruar qartë duke arritur në 45% dhe papunësia është bërë një inkubator i krimit dhe terrorizmi, veçanërisht në zona te ndryshme te nxehta veçanërisht për shkak të dhunës. Kështu që, qeveritë duhet të mendojnë një mijë herë për të rritur standardin e jetesës së njerëzve të tyre, për t’i larguar ata nga vuajtjet e tyre shëndetësore dhe sociale, dhe për të gjetur zgjidhje të shpejta, sepse ajo është mënyra me e mire për të shkatërruar burimet njerëzore të organizatave terroriste.

7- Bashkëpunimi dhe koordinimi në procedurat për monitorimin e burimeve të financimit të terrorizmit, qoftë përmes mjeteve dhe metodave të dhurimit, pastrimit të parave, bankave dhe kompanive përmes një mekanizmi të përbashkët ndërkombëtar.

8- Një rishikim radikal i kurrikulës shkollore nga kopshtet në universitete, me qëllim edukimin e fëmijëve dhe të rinjve për rëndësinë e atdheut dhe shtetësisë, rëndësinë e bashkëjetesës dhe pjesëmarrjen njerëzore, njohjen e të drejtave, detyrave dhe përkatësisë së vërtetë për hir të stabilitetit dhe zhvillimit te atdheut.

9- Të zhvillojë plane të menduara për të mbrojtur tubimet masive të njerëzve në ngjarje sportive, fetare dhe argëtuese, për të monitoruar kërcënimet që dalin dhe për të siguruar mbrojtje ndaj sulmeve tradicionale dhe jo-tradicionale në këto tubime.

10- Monitorimi dhe parandalimi i transmetimit, shtypit të shkruar dhe rrjeteve të internetit nga mbështetja e organizatave terroriste dhe nxitja e  dhunës brenda kornizës së bashkëpunimit ndërkombëtar  të sigurisë.

11- Mbajtja e konferencave dhe seminareve ndërkombëtarë për të rënë dakord mbi një mekanizëm të përbashkët pune për të parandaluar dhe luftuar terrorizmin, dhe cilat janë mënyrat për të aktivizuar masat për t’u përballur me aktet terroriste dhe idetë që kërkojnë ato.

ZUHDI   HAJZERI

– Student i Fakultetit Juridik Universiteti “Haxhi Zeka” Pejë.

- Anëtar i Qendrës Evropiane për Studime të Anti Terrorizmit dhe Inteligjencës  Gjermani&Holandë me qendër ne BON Germany.
- Anëtar  i  Asociacionit  Botëror  i  të Diplomuarve  në  Universitetin  e  Al Ez’herit  në  Kajro – Egjipt.

– Anëtar i International Federation of Journalists IFJ


[1] Dr. Hussein Ali, 2001, Krijimtaria në Zgjidhjen e Problemeve, Dar Al-Reda për Botime, Siri-Damask, f.5.

[2] Jusuff Kafi Mustafa, 2009, Industria e Turizmit dhe Siguria e Turizmit, Shtëpia Botuese Raslan, Damask, f. 297

[3] Wikipedia, Enciklopedia e Lirë, Lufta kundër Terrorizmit. Http: // en, Wikipedia, or

[4] Jusuf Kafi Mustafa, burimi i mëparshëm, f. 263

[5] Dr. Xhemil Hizam jahja Al-Fakih, Koncepti i Terrorizmit në të Drejtën Ndërkombëtare Publike, Qendra e Studimeve dhe Kërkimeve të Jemenit, Sana’a, Studime të krahut të djathtë. http://ycsr.org./derasat,yemenia çështje93 / mafhoom, pdf

[6] Sekretariati i Përgjithshëm i Lidhjes Arabe, Sekretariati Teknik i Këshillit të Ministrave Arabe të Drejtësisë, 2013. www.iruse.org

[7] Shikoni:

Dr. Halid Abiidat, 2007a, Terrorizmi merr nën kontroll botën, Qendra Amman për Studime të të Drejtave të Njeriut.

B- Dr. Xhemil Hizam Jahja Al-Fakih, burimi i mëparshëm.

C- Muhammed Sejjid Sultan, 2006, Bota Arabe midis Trios së Terrorizmit, Al Kaidës dhe Amerikanizimit, Konferenca e Nëntë Inovative Studentore për Studentët e Universiteteve Arabe, Universiteti i 6 Tetorit, Egjipt.

[8] Muhamed Al-Benna, 1998, Ekonomia e Turizmit dhe Koha e Lirë, Al-Wela Modern Press, Egjipt, f. 61

[9] Dr. Tarik Taha, 2000, Menaxhimi i Hotelieris (Hyrja Bashkëkohore), struktura Ma’arif, Aleksandri, f. 133

[10] ilham Hadiir Shubr, 2011, Menaxhimi i Rrezikut dhe Krizave në Organizatën Arabe të Turizmit (Studimi i Rastit të Egjiptit dhe Irakut), Revista Shkencore e Universitetit Kerbela, Vëllimi IX, Numri 1 – Humanizmi, f. 140

[11] W.T.O; Seksioni i inteligjencës dhe promovimit të tregut, Ndikimi i sulmit … Raport special, 2001, f30.

[12] W.T.O; Barometri i Turizmit, vëll. Nr. 1 Qershor 2003, f. 2. 12-

[13] W.T.O; Pikat kryesore të turizmit, 2002, f3.

[14] Po aty, fq4.

[15] Mona Amr Berekat, 1998, Sektori i turizmit në dritën e krizave për periudhën 1992-1994, Vjetari i Turizmit, Njësia e Diturisë, Aleksandri, f. 125

[16] WWW.ahram.org.eg / 6-1-2003.

[17] ilham hadiir  Shubr, burimi i mëparshëm, f.142.

[18] Maxhid  Hamid Naasirr El Awadij, 2011, Analiza e Ndikimeve Ekonomike të Zhvillimit të Turizmit, Tezë Master e Papublikuar, Kolegji i Administratës dhe Ekonomisë – Universiteti Al-Mustansiriya, f. 108, f. 125

[19] Bronwy G Biyht, 1998, Rregullat e menaxhimit të krizave, BGB e bashkëpunëtorëve w.t.o, fq.